Blok węglowy w filtrze do wody: co to jest i jak działa?

Blok węglowy — kolejna forma węgla aktywnego

Blok węglowy działa głównie dzięki adsorpcji.

Adsorpcja polega na zatrzymywaniu części substancji na powierzchni materiału. Węgiel aktywny ma bardzo porowatą strukturę, dzięki czemu posiada dużą powierzchnię kontaktu z wodą.

Kiedy woda przepływa przez blok węglowy, część substancji odpowiedzialnych za nieprzyjemny smak i zapach zostaje zatrzymana na powierzchni węgla aktywnego.

Dlatego wkłady z blokiem węglowym są często stosowane w filtrach kuchennych, systemach podzlewowych i odwróconej osmozie. Ich zadaniem jest poprawa jakości użytkowej wody — szczególnie smaku, zapachu i ogólnego odbioru podczas picia.

Blok węglowy a GAC — jaka jest różnica?

GAC i blok węglowy wykorzystują ten sam typ materiału: węgiel aktywny. Różnią się jednak formą.

GAC to granulowany węgiel aktywny. Ma postać luźnych granulek, przez które przepływa woda. Taka forma może zapewniać dobry przepływ i jest często stosowana jako etap poprawiający smak oraz zapach wody.

Blok węglowy to węgiel aktywny sprasowany w zwartą strukturę. Woda musi przepłynąć przez cały blok, a nie tylko między luźno ułożonymi granulkami.

Dzięki temu blok węglowy może ograniczać zjawisko kanałowania, czyli sytuację, w której woda znajduje sobie łatwiejszą drogę przepływu przez złoże i nie kontaktuje się równomiernie z całym materiałem filtracyjnym.

To nie znaczy, że GAC jest zły, a blok węglowy zawsze lepszy. Obie formy mają swoje zastosowania. GAC często sprawdza się tam, gdzie potrzebny jest dobry przepływ i etap poprawy smaku. Blok węglowy może być dobrym wyborem tam, gdzie zależy nam na bardziej zwartym wkładzie i kontrolowanym kontakcie wody z węglem.

Co może poprawiać blok węglowy?

Blok węglowy najczęściej stosuje się do poprawy smaku i zapachu wody.

W wodzie wodociągowej może być wyczuwalny chlor. Jest on stosowany w dezynfekcji, ale w domu często odpowiada za charakterystyczny zapach i posmak wody. Wkład węglowy może pomagać w ograniczaniu tego efektu.

Blok węglowy może również redukować część związków organicznych oraz substancji wpływających na smak i zapach wody.

W zależności od konkretnego wkładu i jego certyfikacji może mieć także dodatkowe deklarowane właściwości, ale nie należy zakładać, że każdy blok węglowy usuwa te same zanieczyszczenia.

Właśnie dlatego zawsze warto sprawdzać opis konkretnego produktu, jego przeznaczenie, dokładność filtracji i dokumentację.

Czy blok węglowy działa też mechanicznie?

Tak, ale zależy to od konkretnego wkładu.

Ponieważ blok węglowy ma zwartą strukturę, może zatrzymywać także część cząstek mechanicznych. W niektórych wkładach podaje się dokładność filtracji, na przykład w mikronach.

To oznacza, że blok węglowy może jednocześnie pełnić funkcję węglową i częściowo mechaniczną. Nie należy jednak mylić tego z typowym filtrem mechanicznym przeznaczonym do zatrzymywania piasku, rdzy i większych osadów na wcześniejszym etapie instalacji.

Jeśli w wodzie znajduje się dużo zanieczyszczeń mechanicznych, blok węglowy może szybciej się zapchać. Dlatego w wielu systemach przed wkładem węglowym stosuje się wkład mechaniczny, który chroni kolejne etapy filtracji.

Czego blok węglowy nie robi?

Blok węglowy nie jest filtrem do wszystkiego.

Nie usuwa twardości wody. Jeśli problemem jest kamień w czajniku, nalot na armaturze albo osad po gotowaniu, przyczyną są przede wszystkim związki wapnia i magnezu. Do tego stosuje się zmiękczacz wody albo odpowiedni system filtracji, a nie sam blok węglowy.

Blok węglowy nie zastępuje też lampy UV. Jeśli problemem jest bezpieczeństwo mikrobiologiczne wody, potrzebne są inne rozwiązania i wcześniejsze przygotowanie wody pod dezynfekcję UV.

Nie zastępuje również membrany odwróconej osmozy. Membrana RO działa na innej zasadzie i odpowiada za znacznie dokładniejszą separację wielu substancji rozpuszczonych.

Dlatego blok węglowy najlepiej traktować jako ważny etap filtracji, ale nie jako jedyne rozwiązanie na każdy problem z wodą.

Gdzie stosuje się blok węglowy?

Bloki węglowe są często stosowane w filtrach kuchennych, systemach podzlewowych, systemach odwróconej osmozy i wkładach końcowych poprawiających smak wody.

Mogą występować jako samodzielny wkład albo jeden z kilku etapów filtracji.

W prostych filtrach kuchennych blok węglowy może odpowiadać za poprawę smaku i zapachu wody. W systemach wieloetapowych może być jednym z etapów przed membraną albo po membranie, zależnie od konstrukcji systemu.

Ważne jest to, żeby wkład był dobrany do konkretnego zastosowania. Inny wkład będzie stosowany jako filtr wstępny, inny jako etap poprawiający smak, a jeszcze inny jako wkład końcowy w systemie odwróconej osmozy.

Czy blok węglowy trzeba wymieniać?

Tak. Blok węglowy, jak każdy wkład filtracyjny, ma określoną żywotność.

Z czasem powierzchnia węgla aktywnego stopniowo się wykorzystuje. Wkład może nadal przepuszczać wodę, ale jego skuteczność w poprawie smaku i zapachu może być niższa niż na początku.

Dodatkowo zwarta struktura bloku może z czasem ograniczać przepływ, szczególnie jeśli do wkładu trafia woda z dużą ilością drobnych zanieczyszczeń mechanicznych.

Objawem zużycia może być gorszy smak wody, wyczuwalny zapach, słabszy przepływ albo przekroczenie zalecanego czasu użytkowania. Najlepiej wymieniać wkład zgodnie z zaleceniami producenta: po określonej liczbie miesięcy albo po przefiltrowaniu określonej ilości wody, zależnie od tego, co nastąpi wcześniej.

Co warto zapamiętać?

Blok węglowy to wkład wykonany ze sprasowanego węgla aktywnego.

Działa głównie dzięki adsorpcji, czyli zatrzymywaniu części substancji na powierzchni porowatego węgla aktywnego. Najczęściej stosuje się go do poprawy smaku i zapachu wody oraz ograniczania wyczuwalnego chloru.

W porównaniu z GAC, czyli granulowanym węglem aktywnym, blok węglowy ma bardziej zwartą strukturę. Dzięki temu woda przepływa przez sprasowany materiał, a nie między luźnymi granulkami.

Blok węglowy może też zatrzymywać część drobnych zanieczyszczeń mechanicznych, ale zależy to od konkretnej konstrukcji i dokładności wkładu.

Nie jest to jednak filtr do wszystkiego. Nie zastępuje zmiękczacza, lampy UV ani membrany osmotycznej.

Najlepiej traktować blok węglowy jako jeden z ważnych etapów filtracji, szczególnie tam, gdzie zależy nam na lepszym smaku, zapachu i komforcie codziennego picia wody.

Źródła

EPA — Overview of Drinking Water Treatment Technologies

Boshart — Granular Activated Carbon (GAC) vs. Activated Carbon Block (CB) Water Filters

University of Nebraska–Lincoln Extension — Drinking water treatment: Activated carbon filtration

NCBI Bookshelf — An Evaluation of Activated Carbon for Drinking Water Treatment